على عليه السّلام را در پيشبرد اسلام انكار كرد . » « 1 » سپس درباره جنگ احزاب « 2 » مىگويد : « پيامبر صلّى اللّه عليه و آله هنگام رودررويى على عليه السّلام با عمرو بن عبدود فرمود : امروز همه اسلام در برابر همه شرك نمود يافته است « 3 » . . . حذيفة بن يمان نيز گفت : اگر فضيلت على عليه السّلام در كشتن عمرو با فضايل همه مسلمانان مقايسه شود ، همه آنها را در خود گرد آورده و بلكه بر آنها فزونى خواهد يافت . « 4 » ابن عباس نيز در ذيل آيه « خداوند مؤمنان را از جنگ بىنياز ساخت » « 5 » مىگويد : خداوند با وجود على عليه السّلام آنان را از جنگ بىنياز ساخت . حقيقت آن است كه جايگاه على عليه السّلام در مبارزات اسلام بيش از آن اندازه‌اى است كه

--> ( 1 ) . نك : على ابن ابى طالب بقية النبوة ، و خاتم الخلافة : 125 . از همين مولف . ( 2 ) . اين غزوه در شوال سال پنجم هجرى رخ داد و به جنگ خندق نيز مشهور است . برخى نيز آن را در سال چهارم دانسته‌اند . ماجرا از اين قرار بود كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله ، يهود بنى النضير را به سبب نقض پيمان از مدينه اخراج كرد . سران آنان نزد ابو سفيان رفته و وى را عليه مسلمانان تحريك كردند و به تدريج ديگر قبايل نيز با آنان متحد شدند . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در اين‌باره با ياران خود مشورت كرد و در پايان به اين نتيجه رسيدند كه در مدينه مانده و از درون شهر به دفاع از خود بپردازند . در اين جنگ بود كه سلمان پيشنهاد كندن خندق را داد و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله به همراه يارانش بيش از شش روز به كندن خندق پرداختند . سپاه مشركان بيش از بيست روز به محاصره مدينه پرداختند ولى نتوانستند وارد آن شوند و سرانجام دست از محاصره كشيده ، هريك به سرزمين خود بازگشت . براى اطلاع بيشتر نك : تاريخ دمشق ، ابن عساكر : 1 / 150 ؛ تاريخ طبرى : 2 / 265 و 3 / 234 و 5 / 29 - 33 ؛ الكامل ، ابن اثير : 3 / 178 ؛ سيره ابن هشام : 3 / 184 و 192 و 225 و 320 - 322 ؛ مغازى واقدى : 2 / 441 و 477 . ( 3 ) . تاريخ بغداد : 13 / 19 ؛ شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 19 / 61 ؛ المناقب ، خوارزمى : 169 ، ح 202 ؛ مناقب آل ابى طالب عليهم السّلام ، ابن شهر آشوب : 2 / 326 ؛ فرائد السمطين : 1 / 255 ، ح 197 . ( 4 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد : 13 / 284 . ( 5 ) . وَ كَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتالَ احزاب / 33 : 25 .